HAYALLER YUMAĞI ADLI KULLANICININ
ŞİİRLERİNE:
Abdullah
Çağrı ELGÜN
ŞİİRLERİ ŞU BAŞLIKLAR
ALTINDA TOPLANIYOR:
Şairenin şiirlerindeki
orijinalliğe (İmlâ, Noktalama, Yazım Kuralları Yanlışlıklarına)
değerlendirmeler yapılırken, bilgi amaçlı yazılar ve yorumla, tanım, tarif ve
açıklamalar esnasında dokunulmayacak, olduğu gibi bırakılacaktır. Bu sebeple
(Yanlış Kullanım, İmlâ ve Noktalamalar Yazım Kuralları) hataları orijinal
eserlerin sahibine ait olarak kalacaktır…
Şairenin
“Edebiyat Defteri” Sitesinde kayıtlı, sekiz yüz sekiz (808)
şiirlerinin başlığı şunlardan oluşmaktadır.
“Sen Sevda Kokansın, Sen Varsın Ya, Seni Beklemek, Bana Deme Ander Kalası, Ey Gidi Karadeniz, Gönül, Ah Benim Sarı Kanaryam, Gitme..., Bu Sene, Dar Açı, Geniş Açı, İstemiyorum Artık İstemiyorum, İnce Ele Sık Doku, Bir Şey Var, Yoruldum Artık, Zamanla Nasıl Da Değişiyor Her Şey, Haberin Olsun, İyi Kötü, Sustu Gece Yarısı, Eden Bulacak, Aşk Olsun Sana Aşk Olsun, Sensiz Olmaz, Sakın Kötü Söz Söyleme Bana, Yitikti Düşlerin Manifestosu, Biri Var, Bu Kalp Sana Feda Olsun, Şimdi Seninle Olmak Vardı, Yeter Güzelim Yeter, Kulağına Küpeler, Oy Vay Bana Vay Bana, Ne Güzel Bakışın Var, Kime Ne Söyleyeyim?, Ben Senin Delişmen Tavırlarını, Kayıp Düşler Sığınağı, Zordayım Güzelim Zordayım, Bakışın Baldan Kaymak, Sen Kalbimin Umarısın, İsmini Yazacağım, Dinle Beni Dinle, Hayal Çeşmem, Güneş Yanığı Şarkılar Sürüldü, Hasretin İçimde Ateşten Bir Kor, Güzeller Güzeli, Yanımda Ol Yeter, Aşıklar Deresi, Nedir Bu Kızıl Kıyamet?, Sensizlik Çıkmaz Sokak, Sen Hâlâ Uykundasın, Bir Yanık Türküyüm Şimdi, Açamam Kapıları, Bilemedim, Kimdim Ben?, Şarkılar Seni Söyler, Aynı Yolun Yolcusuyuz Biz, Sen Onurumun Sesisin, Yürek Dayanır mı Bu Aşka?, Sen Yok musun Sen, Çetin Bir Cevizdir Yaşamak, Ne Dersin?, Sen Gece Yarılarımın Meşalesi, Bil Ki!, Söyleme Bilmesinler, Sensizliğin Bozuk Ekonomisi, Bana Ol Kol Kanat, Sen Benim Konforumsun, Hayat Bu İşte, Biz Buyuz İşte, Uzadı Bak Bekleyişlerim, Sensizliğe Kurşun Atıyorum, Sensizliğin Zamanı Değil, Ama Bir Ümit Var, Kimdi Bunlar?, Yazdım Seni Kalbime, Hey Aksı, Seni Sevdiğimi Hafife Alma, Sen Gönlümün Seranadısın, Ye Kürküm Ye, Sanadır Hayal Kuruşum, Çıldırmaya Az Kaldı, Bakışın Yürek Deler, Çünkü Sen Gül Kokulumsun, Oy Yâr Beni Yar Beni, Sen Benim Ruh İkizimsin, Nelere Kadirsin Hayat?, Haydi Gidelim Haydi, Sensiz Mutluluk Neymiş?, Kır Geçir Beni, Anlayamadım Gitti, Şimdiden Hazırlıklı Olmalıyız, Serinden Gel Serinden, Yokluğun Kar Fırtınası, Sen Benim İki Gözümsün, Alçak Gönüllüyü Seviyorum, Yine Geldi Sonbahar, İnsan, Yırtıyor Mahlasını Hüzzam, Nasıl Geçti O Yıllar?, Sen Benim Medar-ı İftiharımsın, Sensizlik Manifestosu, Şiir İle Şarkı Çarpıştı, Sen Sevmeyi Öğren, Saçın Sarı Sen Sarı, Sevdiğin Kadar Sevilirsin, Yırtıldı Kahkahanın Fuları, İnsanız Biz de, Bir Duyarsıza Gönül Verdim, Kimse Seninle Aşık Atamaz, Olması Lazım, İfşa Oldun, Seni Anlatmaya Yetmez ki Vakit, Sen Benim, Bakma Öyle Uzaktan, Bakışın Gül Kokulu Bir Bahar, Yakıştı mı Bu Sana?, Çok Yaşa Sen Çok Yaşa, Sen Yoksan, O Kadar Derinden Çağırma Beni, Sessiz ve Sedasız, Gözleri Tirşe mi Tirşe?, Söylemesi Benden, Hadi İyisin İyisin, Yandı Yalnızlığımın Çırası, Göz Göre Göre, Oy Vuslat Tatlı Vuslat, Fakatımda Belkimde Sen Varsın, Çarkı Dönmüyor Zamanın, Sorma Gitsin Sorma, Her Zaman Şans Yaver Gitmez, Dokunulmazsınız, Bırak Olan Bana Olsun, Seni Aradım, O Kadar, Kötülüğü Şiar Edinme, Bakma Öyle, Bana Bir Vakit Ayır, Açık Ara Öndesin, Geceler Vurgun, Artık Gelme, Sen Albenilisin, Ne Tatlısın Öyle, Ben Senin Yanağını Sevdim, Çıkar Şu Ağzındaki Baklayı, Sen, Kaç Muğlak İmgeye El Salladık, Benden Söylemesi, Özlüyorum Seni, Sen Bana Güven, Aşk Nedir Sevda Nedir ki?, Ne Güzel Bakıyorsun, Yanma Yüreğim Yanma, Geleceksen Gel Artık, Ben Seni Alamadım, Kıs Kıs Gülme, Al Beni Güzelim Al Beni, Yandık Ama Sönemedik, Çağırma Beni, Boğazın Niye Doldu?, Bakışında Eskimesin İmgeler, Bir Elinde Gül Oya, Yine Beni Meşgul Ediyorsun, Yandım Yandıramadım, Say Ki, Sen Fısıldıyorsun Bana, Seviyorum Seni İstanbul, Şıkıdım Şıkıdım, Ay Çöreğimsin, Ya Sev Ölesiye, Maziyi Özlüyorum, Adım Atamıyorum, Sana Toz Konduramam, Seyvan, Neyleyim, Yetmez mi?, Nasıl Geldi de Geçti?, Silinmiyor ki, Senden Sonra, Asumanda Volta Atan Bulutlar, Gidiyorsun Demek, Dumanım Yayılamam, Şair Dediğin, Bir Ömürsün Sen, Baksam, Kıyıdan Köşeden Gel, Kaç Kaime Eder Güzelliğin?, Senin Yerini, Sen Olsaydın, Can Boğaza Dayandı, Burnumda Tütüyorsun, Bırak Dönsün Başımız Dönsün, Bu Ne Beladır?, Bana Sor Ayrılığı, Yalnızım, Yokluğunda, Öyle Kolay Değil Evliliği Yürütmek, Bu Bir Analiz, Bir Bilebilsen, Anla Artık, Kaldıralım Zanları, Takılıyoruz İşte, Yordu O Beni Yordu, Ben Sana Laf Edemem, Yürür Irmak, Şiirlerin de Bir Dili Vardır, Vakit Kıt, Zaman Dar, Yüreğimi Al Yanına, Al Götür Beni, Elveda, Bölük Pörçük Duygular, Sen Gittin, Kul Kula Kavuşur mu?, Aramızda Ezber Bozan Mesafeler, Sevgiler mi Buz Tutmuş?, Bir Buse Ver Bana, Bazen Eksik Susmaları Vardır İnsanın, Ay Doğar Gecelere, Sende Vücut Bulmak Vardı, Bir Sözüm Var, Seni Sevmeyi Seviyorum, Gördüğüm En Güzel Rüyasın, Ben Senin Siluetini Sevdim, Çektiğimiz Kahırdır Bizim, Karları Eriten Güneş Misali, Cansın Sen, Hiç Olsun, Kaç Vetireye Bedelsin?, Ben Senin Dirayetini Sevdim, Nazar Değdi Aşklara, Dönmedin Yıllar Oldu, Demeyeceksin, Sorma Ne Haldeyim Sorma, Her Şey Seninle Güzel, Her Şeyle Baş Edemiyorum, Gönül Gel Seninle İki Laf Edelim, Bu Ülke Bizim, Hasret Ektin Yüreğime, Volkan Konak, Yola Devam, Ben Senin Dane Dane Benlerini, Absürt Laflar Gaflar, Sevildiğin Kadar Seveceksin, Kayıklar Dizi Dizi, Gözümde Tütüyorsun, Meşaleyi Yaktın Gittin, Yaşıyoruz İşte, Sen Gönlümün Şimali, Öyle Kolay Değil, Ben Senin, Elbet Bir Gün, Merhaba, Öyle Bir Hayal Kuralım ki, Taze Pide Gibisin, Asri Saadet, Sen Benim Yeganemsin, Devir Değişti Artık, Nasıl Geçti Ansızın?, Timsah Gözyaşlarına İnanma, Demedi Deme, Kaç Fısıltıyı Gözaltına Aldık?, Çözümlemece, Sinem Yanıyor Sinem, Mutluluk Seni Bekliyor, Müsaade Et, Boşuna Heveslenme, Seni Düşünmek, Gelir Geçer Zaman, Söyle Sana Ne Yaptım?, Seni Özlemek, Ne Güzeldir Ne Güzel, Yazık, Bakışımda Sen Varsın, Ömür Dediğimiz Şey, İçim Yanıyor İçim, Anlat, Tektaş Yüzüğüm, Ah Mimoza Ah, Alavere Dalavere, Zarf Atıyoruz, Akarsuyun İncesi, Sevmek, Hasretinle Tanışırım, Dünyanın Çivisi Çıkmış, Öyle Bir Meşale Yaktın ki Bağrımda, Sensizlik, Haczedilmiş Vakit Kırıkları, Yürek Yanar, Can Ağlar, Yollar Gider Tersine, Ne Diyeyim Ne Edeyim?, Bir Çığırsın Sen, Kardeş Kardeş Yaşamalıyız, Bu Kadar Canhıraş Çağırma Beni, Anla Beni Biraz, Yalpa Yapma, Sen Yokken, Şiirin Suskunluğu, Ey Güzeller Güzeli, Başı Pare Karlı Dağlar, Sensin, Şiirlerim Sende Kalsın, Malihulya, Ayrılığın Silueti, Yürü, Yakınımda Sen Olsan, Seni Her Düşündüğünde, Gözlerimde Şulesin, Genzimizde Müntehir Uğultusu, Sen Benim Değer Biçilmeyen Dayanağım, Beni Fark Etmeyen Hâlâ Körler, Güvenme Hiç Yarına, Ama Yoksun, Nasıl Can Diyeyim Ben Böyle Cana?, Ne Güzel Şey, Seninle Aramda Antiseptik Bir Bağ, Yeter Bu Kadar Zarar, Stop Diyorum Sana, Zıvanadan Çıkmış Aşk, Seni Hayal Etmek, Afitap, Sana Ne Diyeyim?, Yürekse Hissetmiyor, O Kadar Can Havliyle Çağırma Beni, Umurunda mıyım?, Seni Yazmak, Uzun Lafın Kısası, Görüş Açımıza Takılıverenler, Nerede Kaldın?, Zaman Kaygan, Kuytularıma Takılma, Çığlıklarımın Seninle Arası Yok, Hicran Ateşi, Sen Benim Işığım Güneşimsin, Ben Seni Sılaya Heves Aldığım, Beri Gel, Ser Verip Sır Vermiyorsun, Bak, Avuntular Tıklım Tıklım, Kendini Kandırıyorsun, Ne Desem Duymuyorsun, Martılar Bağırıyor, Duçar, Bazen, Bugün Günlerden Salı, Bu Kaçıncı Yıkım?, Elbet Bir Gün Buluşacağız, Kanıyor Hasretin Yürekleri, Fütursuz Sensizlik, Niye?, Bir Bağ Var Aramızda, O Benim Her Şeyimdi, Yedim Kara Üzümü, Çayeli'm, Vakti Değil, Yalan mıyım Talan mıyım?, Kalbimin Mürüvvetini Hisset, Olan Şaire Oldu, Hatırlatmadı Deme, Say Ki!, Küplere Binip de Hızımı Kesme, Çıktım Yaylaya Düze, Sensizliğin Senfonisi, Nasıl Can Diyeyim?, Kapandı Aşk Defterim, Dağlara Tepelere, Kadere Bak Kadere, Boğaz'da Vapur, Silkeliyorsun, Anlamıyorsun Beni, Gölgelerin İsmi Silinir, Sen Sen Ol, Nerede Kaldın Merhamet?, Sarı Kanaryamsın Sen, Bir Of Çeksem Derinden, Bizi Bu Hallere Koyanlar Utansın, Zaman Dilimleri, Nasıl Yar Diyeyim?, Tut Ki!, Hayat Böyledir İşte, Nasıl Hayır Derim Sana?, Bilemiyorum, Susuyor Sudan Sebeplerin Menşei, Ver Yansın, Çözüm Üreten Yok, Sen Bekle, Mevzu Çok, Seni Arıyorum, Sen Vefasız Değilsin, Bu Şiir Sana, Bir İhtimal Daha Var, Bulut Değil Sevdam, Dırdır Vır Vır, Bir Of Çek, Duy Feryadımı, Ey Kalem, Çay Filizi Ne Güzel, Sen Pesleri Terennüm Et Ben Tizleri, Bakışımda Sen, Son Anda Yağmaktan Vazgeçti Fırtına, İyi Günler, Can Özüm, Bağırsam Duyar mısın?, O Güzelim Anılar, Köz Oldu Gitti, Be Gaddar, Yaşamak, Demedim mi Ben Sana?, Islandı Veballeri Bu Şehrin, Tavuklar Puli Puli, Böyle Sevmek mi Olur?, Seni Unutamadım, Hüzünler, Ah Mutluluk, Umudum Yok, Benliğimde Karmaşa, Denizi Seyrediyorum, Zaman İçli Bir Sigara, Az Değildir, Böyle mi Olacaktık?, Gör Beni, Resitalimde Sen, Firaka Dayanır mı Can?, Safinaz, Aradım Ama Bulamadım, Çeşm-i Siyahım, Böyle Gitmek mi Olur?, İşte Gidiyorum, Bu Gidişle, Sen Yok musun Sen?, Bir Zamanlar, Volta Atmak Güzeldi Sana, Karadutum, Kusura Bakmayın, Umut, Bütün Mavilerin Renkleri Soldu, Hecele Yavrum Hecele, Yakma Beni Ateşinle Ne Olur, Aklım Sende Kalmış, Ben Senin İcmalini Sevdim, Sen Kokan Çiçekler Çıldırıyor, İnan ki Sensin, Ne Oldu Bize Ne Oldu?, Bakma Bana Öyle Hummalı Hummalı, Öyle Kem Küm Etme, Kendine İyi Bak, Dilim Yaprak Yaprak Oluyor, Ey Gönlümün Gür Sesi, Demedim mi?, İkimize de Yeter Bu Acılar, Sevdanın Çilesi, Sen Benim Mor Gülümsün, Oy Dağlar, Biraz da Biz Keyif Sürelim, Zaman Ilgıt Ilgıt, Bir Kere Kaçırdın mı İpin Ucunu, Hani o Özlemek Vardı ya Seni, Çizgi Çektim Üzerine Anların, Her Şeyi Yorarım Hayırlara, Sen Benim İki Gözümün Nurusun, Dalga mı Geçiyorsun?, Sana Tentürdiyot Kokulu Şiirler, Kiminle Dans Edeyim?, Sen Rüyalarımın Kadını, Gözümde Tütüyorsun, Ayrılık Acıları, Düş Oltalarım, Sustu Göğün Sis Perdesi, Yazıldım Sana Gitti, Sensizlik Bana Zulüm, Yani Gidiyorsun, Kelimeler Eskiyor, Sen de Eyvallah Deyip Gitme, Sevdan Unutulmuyor, Gecenin Düşsel Teni, Ben Seni Ölesiye Sevdim, Ben Yepyeniyi Sevdim, Bir İcraatı Olmalı İnsanın, Bilen Var mı?, Yaktın Pişirdin Beni, Dil Değil Sanki Zehir Saçar, Hasretin Hicranla Uzlaştı Sanma, Biraz Hasret Çığlığı, Merhaba Yeni Gün, Sustu İçimdeki Kıpırdanma Sesleri, Sensizlik Neye Yarar?, Yüzünde Buruk Bir Tebessüm, Bırak Veryansın Edelim, Beni Hiç Yüreğine Koydun mu?, Bir Şey Var İnikaslarımızın Tümünde, Su Akar Mecrasını Bulur, Ey Gülüşüne Ömür Verdiğim, Ümitlere Asıldık Durduk, Yitik Sevdaların Kısık Sesi, Alnımızda İz Yapmış Derin Çizgiler, Olmadı Gitti, Ah Can!, Kaç Hüzün Esrikliğiydi Yüreğinin, İçime Sürgün Elvedalar, Seni Sığdıramadım Kısacık Heceye, Bu Issız Gecelerde, Yerleri Öptüm, Ne Yazar?, Sen misin?, Yüreğinde Kaybolmayı Yeğliyorum, Hani Bir Ömrü Paylaşacaktık?, Al Senin Olsun, Biraz da Sen Düşün, Seni Düşlemek, Ben Yoruldum Hayat, Biz Küçük Şeyleri Sevdik, Bir Ateşim Yanarım, Olmasa Olmaz, Senin o Bakışların Var ya, Adı Sevda Soyadı Visal Olsun, Ey Vaveylamı Çalan Rüzgâr, Bir Baksan, Gözlerin, Oy Duman Kara Duman, Gerisine Karışma, Gün Gelir, Bu İş, Çıkmayan Candan Ümit Kesilmez, Herkesin, Bir Silkin Kendine Geleyim, Üzülme, Eden Bulur, Oluyoruz El Aleme Madara, Yaşamak Oldu Ölüm, Ben Sana Bitiğim, Eğer Sen, Yorulduk, Kız Senin, Oyna, Gittin, Haksızlık, Söyle Nazlı Yar Söyle, Bilmece, Deniz Çırpınıyor, Keklik Pınarım, Ay Yemlenir, Değmen Benim, Merhaba Gece, Çingenem, Islat Düşlerini, Sen de Aynısını Bir Gün Tadarsın, Nereye Gideyim Nere?, Cayır Cayır, Ne Güzeldir, Alev Topu, Çekinmeden Söyle, İstanbul, Ayrılık Rehberi, Ne Zor Şeymiş, Beni Bana Bırak, Çünkü, Olmuyor, Uzatma, Vakitsiz, Tavsiye, Minnetsiz Yaşa, Ah Gençliğim, Baktığım Gökyüzünde, Değdi, Sonra, Güneş misin Ay mısın?, Seni Yazdım, Haklısın Sevmesen de, Ey Serap, Oy Canlarım, Bukalemun Değildir Kalbim, Fıkra, Damla Damla, Gerisini Sen Anlat, Sakın Sönme, Şu Halimi Bir Bilsen, Sordum, Bir Anlayabilsem, Dedem, Sakın Geç Kalma, Dünya, Yokluğun Örümcek Ağı, Ama Gelme, Ömrümüzün Son Vakti, Bir Şiir Yaz, Ben Ağlaya Ağlaya, Vara Vara, İsmet, Sabah Sabah, Gün Batımı, Pranga ve Çamur, Bu Bir İtiraf, Gece Gözlüm, Nartânem, Seven Ol, Gece Kuşum, Kaç Kez Anımsadın?, Anladın mı Canım?, Hayat, Zaman Koşusu, Yağmurun Sesi Olduk, Tadı Yok, Emekli, Özlenen Sen, Kazanan Aşk, En Güzel Aşk, Taş Kayaya Çattı, Sevin, Aç Gözünü Şiir, Bir Sus, Tercih Edin, Seni Düşündüm, Zifirinin Karası, Ben Hep Sendeyim, Nihamsi, Tek Doğrum, Utansın, Canlı Canlı, Sabır En Güzel Nimet, Gitti, Silemedim, Unuttum, Özledim, Beklerim, Bilmedin, Ne Anlamı Var?, Üzüm Gözlüm, İnşirah, Sineye Çekersiniz, Ben Seni Ellerin Olasın Diye mi Sevdim?, Bir Güleryüz, Canımın İçi, Senin Adın, Aşkımız Bir Tutam Asumana Hasret, Güz Gülüm, Bir Eşi Olmalı İnsanın, Sen Ne İmişsin!, Bir Of Çeksem, Bulamadım, İki Büklüm, Affedersin, Her Göz, Martı Gecesi, Değdi mi Değmedi mi?, Ağzımızın Resmi, Sen Dert Etme Güzelim, İsmini Haykırsam, Susamam Sana, 30 Ağustos, Adına Sevda Diyorlar, Maviye Sarıl, Yollar Uzun, Bugünden Uzun Yalnızlık mı Olur?, Papazı Yemiş Gibi, Yağmur, Birlikten Kuvvet Doğar, Aylin, İstanbul Gözlü Yarim, Daha Ne Olsun, Yüreğine Yaz Beni, Ama Beni Unutma, Ne Fark Eder?, Matmazel, Sakla, Babişko, Aslında Güme Gittin, Lal Yapma Dilimi, Yağmur Yağmayı Unutabilir, Bu Kadar Kolay mıydı Ayrılmak?, Hayallerim Vardı Benim, Akrep, Salına Salına Gel, Adını Sen Koy Bu Duygunun, Ben Sana Ne Desem?, Seni Düşlüyorum, Olmuyor İşte, Düş Artı İmge, Ne Ekersen Onu Biçersin, Anladım Ki, Meret, Sevdim, Ben, Sen.”
ŞİİRLERİNİN KONUSU:
Şair şiirlerini kolay bir
söyleyiş içerisinde ağzından çıktığı, ruhunda şekillendiği gibi yazıyor. Bu
şiirlerin yazım esnasında, bir kuralsızlık olduğunu; şairenin hiçbir kurala
tabi olmadan (Kuralsız) şiirler yazdığını söylemeliyim. Bazan şiirlerinde,
Büyük Küçük Harflerin kullanıldığı, bazılarında kuralın hiç olmadığı dikkatimizden
kaçmamaktadır.
Şiirlerinin konusu genellikle: “Aşk, sevgi, özlem, hasret, ayrılık; tevvekkül, herşeyin hayra yorumlanması, inanç, sabır, hoşgörü, erişilmeyen arzular; toplumsal konular, günün problemleri, … ve benzerlerinin şiir başlıklarına da yansımış olduğu görülmektedir.
ŞAİRENİN ŞİİRLERDEKİ
ŞEKİL VE MISRA DÜZENİ:
Bütün Şiirleri: “Serbest
Ölçü” olarak değerlendirilecektir. Serbest Ölçüde bir düzen aramak da
mümkün değildir; ancak kimi mısralar zaman zamlan birbirleri ile uyumlu ve uyaklı
(kafiyeli) olarak düşünülebilir.
“Serbest Ölçü” ile de çok güzel şiirlerin yazıldığı
kimi şiirlerin de hafızalarda derin izler bırakarak, yazdıkları bu serbest tarz
şiirleriyle zamana ve asırlara karşı direnerek, edebî eser sınıfında yer
aldığını söylemek mümkündür.
Tarz olarak şiirlerin “İkinci Yeni Kuşağı” nın izlerini taşıdığı, kuralsız kaidesiz, her türdeki konu ve anlatımın yer aldığı: Orhan Veli KANIK, Oktay Rifat HOROZCU, Melih Cevdet ANDAY…vb. şairlerin yolunu (Ekolünü) takip ettiğini söylemeliyiz.
ŞAİRENİN ŞİİRLERİNİDE
GÖRÜLEN EDEBÎ SÖZ SANATLARI:
İstiâre: Temel öğelerden
(benzeyen veya kendisine benzetilenlerden) sadece birisini söyleyerek yapılan
benzetmeye, İstiâre denir.
Başka bir deyişle “İstiâre”: Bir
sözün “Benzetme” amacıyla, başka bir sözün yerine kullanılmasıdır.
Örnek: “Yuvayı yapan dişi kuştur.”
Bir atasözü olan bu cümlede, “kadın”, “dişi
kuş”a benzetilmiş; ancak benzeyen (kadın) sözünün kullanılmamış olduğunu
görüyoruz. Bu bir İstiâredir.
İstiâreler ikiye ayrılır:
Açık İstiâre: Sadece kendisine benzetilen kullanılarak
yapılan İstiâreye denmektedir.
Örnekler: Kurban olam beşikte yatan kuzuya…
Benzeyen: “Bebek” (söylenmemiş) bunun yerine kendisine benzetilen: “Kuzu”
söylenmiş
Bir med zamanı gökyüzü kurşunla örtülü (Kurşun gibi bulutlarla örtülü)
Doya doya sevemedim kuzumu (Kuzu gibi masum ve körpe yavru)
Bu memlekette de bir gün sabah olursa, Haluk. (Tevfik Fikret)
Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor! (Mehmet Akif Ersoy)
Tekrar o alev gömleği giymiş gibi
yandım. (Yahya Kemal Beyatlı)
Şakaklarıma kar mı yağdı; ne var? (Cahit Sıtkı Tarancı)
Bu cehennem, bu cennet bizim
(Nâzım Hikmet)
Kapalı İstiâre: Sadece benzeyen kullanılır.
Başka Bir Deyişle Kapalı İstiâre: Benzetme’nin temel öğelerinden
yalnızca benzeyen’in (zayıf öğenin) kullanılmasıyla yapılır. Kapalı İstiârede,
benzetme anlamı kaybolmasın diye “benzetme yönü” de söylenir. Örnek:
Ninniler söylüyor bu güzel dere….
Benzeyen: güzel dere (söylenmiş)
Kendisine benzetilen: anne, insan (söylenmemiş)
Çatma kurban olayım çehreni, ey nazlı hilal! (Mehmet
Akif Ersoy)
Kalbim yırtılıyor her nefesinde
Kulağım, ruhumun
avak sesinde (N. F.
Kısakürek)
Ve dörtnala, dümdüz bir mavilikte
Kar yağıyor üstümüze, inceden (A. M. Dıranas)
İstiâre
Bir sözün benzetme amacı güdülerek
başka bir söz yerine kullanılmasına İstiâre adı verilir. Açık ve
kapalı olmak üzere iki çeşittir;
Açık İstiâre Nedir?
“Kendisine Benzetilen” ile yapılan benzetmeye Açık İstiâre denir. Burada “Benzeyen” söylenmez.
Örnek:
Yuvayı dişi kuş yapar.
Evdeki cehennemi artık yaşamak
istemiyordu.
Kapalı İstiâre Nedir?
Kendisine benzetilen olmayıp
sadece benzeyenin ve benzeyen yönünün olduğu İstiâredir.
Örnek: Koşuyordu dört nala kalbim.
Çatma kurban olayım çehreni ey
nazlı hilâl.
Çocuklar kar tatilini duyunca uçtular.
Teşbih-i Belig (Güzel Teşbih): Benzetme yönü ve edatı olmayan yalın benzetmelere verilen ad olup; içinde Açık ve Kapalı İstiâre barındırır. (Benzeyeni söyleyip Benzetileni sezdirmek veya Benzetileni söyleyip Benzeyeni sezdirmek…) şairler bu tarz benzetmeleri kullanarak, şiirinin kalitesini yükseltmek istese de bu, her şairin başaracağı bir iş değildir… Bu sebeple bu söz sanatlarını şiirlerinde ancak usta şairlerin bilerek, görerek ve ustalığının bir nişanesi olarak kullandıklarını görüyoruz.
EMEKLİ
Ahraz hücrede
Kahrından ölmüş saksağan
Yürümekten yorulmuş
Emekli bir karınca
Şimdi siz bana
Kara tahta kadar yabancı
Malta kadar uzaksınız var
Ne çok gelgit
Davranışlarınızda
Aklınızda az mı Şeytanlık
var
Boşuna yalan söylemeyin
1. EMEKLİ (ŞİİRİ):
Saksağan, burada bir çapkın, kalp hırsızı, muhataptan, sevgiliden ilgi görmemeğe
başlayınca, kahrından ölüyor. Bu sözde de bir Ad Aktarması (Mecaz-ı Mürsel)
Sanatı yapılıyor.
"Karınca" ve "Emekli" arasındaki bir bağ kuruluyor. Karınca çok çalışkan bir varlık; ancak bütün iş hayatı çalışmış: "Sırtında uzunca bir zaman sıkı bir çalışmanın yorgunluğuyla karınca çalışkanlığında emekli olarak huzura ereceğini düşünmüş… Karşılaştığı, dost bildiği ve birlikte hayat geçireceği biri sandığı onu terk etmiş ki ümitleri hüsranla son bulmuş. Bu sebeple, aşinası olduğu ve hemen hergün baş başa, Herç ü Merç olduğu kara tahta kadar yakın olması gerekirken, emeklilik sebebiyle uzaklaştığı kara tahta kadar yabancı; aklınızdan geçen şeytanlık ve düşüncelerinizin çeşitliliğinden ve tutarsızlığından Malta Adası kadar uzaksınız…” diyerek Ad Aktarması (Mecaz-ı Mürsel) sanatı yapıyor.
Malta (Mecaz-ı Mürsel) yerine "Hiç Gidilmemiş Kıta" (Kapalı İstiâre) kullanarak ulaşılamazlık hissini pekiştirmektedir.
Bu şiirde bir Benzetme Sanatı var: "Kara tahta kadar yabancı
/ Malta kadar
kadar uzaksınız" (Açık Benzetme) Uzaksınız ki: "Siz, ömrümün karatahtasında silinmiş bir tebeşirsizisiniz; dokunsam elim beyazlar, sussam içim kararır."
Niçin? Burada benzetme edatı olan "kadar"ı kaldırırsak doğrudan doğruya bir Teşbih-i Beliğ (Güzel Benzetme) yapmış oluruz. Ayrıca tebeşirin beyazlığı ile kalbin karalığı arasında “Beyaz-Kara” bir Tezat (Zıtlık) olduğu da hemen ilk bakışta göze çarpmaktadır. Bu sebeple (Kara-Beyaz) arasında “Tezat” Sanatı” var. Böylece şaire, bu zıtlıkları şiirinde kullanıp, açığa çıkarak, yabancılaşma duygusunu somutlaştırmış olmaktadır.
Bu şiirin şu sözcükleri arasında da (Leff ü Neşr Sanatı) olduğunu görüyoruz. Bütün bu kelimeler arasında ayrıca Tenâsüp Sanatı da var!..
Leff ü Neşr Sanatı:
Birden fazla söz
söyledikten sonra, aralarında, zıtlık dışında benzerlik veya bir başka ilgi
bulunan aynı sayıda sözü, aradaki ilgiyi, açıkça belirtmeksizin söyleme
sanatıdır.
"Düzenli Leff ü Neşr" ve
"Düzensiz Leff ü Neşr" olmak üzere ikiye
ayrılır.
a) Düzenli Leff ü Neşr: *Birinci dizede söylenenlerin karşılıklarını ikinci dizede aynı sırayla belirtmektir. Bu şiirdeki şu sözler arasında:
“Ahraz, hücrede, ölmek,
saksağan; yürümek, yorulmak, emekli bir karınca,
Kara tahta, yabancı; Malta uzaklık; gelgitler, Davranışlar, Akıl, Şeytanlık;
yalan
Söylemek” sözleri
arasında hem Lefü Neşr Sanatı hem de Tenâsüp Sanatı bulunmaktadır.
b) "Düzensiz Leff ü Neşr": Herhangi bir sıralama olmadan birinci sıradakileri söyledikten sonra ikinci sırada karşılık olacak sözleri rastgele sıralamaktır.
Tenâsüp Sanatı: Mânâca birbirleri
ile ilgili kelimeleri bir arada kullanma sanatıdır.
İYİ KÖTÜ
herkesin
bir bakış açısı vardır
kimi bakar kör
kimi duyan sağır olur
hülasa hayat
farklı zaman dilimlerinde
farklı mesuliyetler yükler insanlara
kimine vız gelir
kimi ise mum gibi erir
her varlığın bir adı vardır
her canlının bir miadı
kimi uzun yaşar
kimi kısa
aslında herkesin bir aşkı
vardır
kimi ilahidir
kimi platonik
kimine de kara sevda denir
iyi kötü
her birey bir şey yapar
kimisinin hem kendisine
hem topluma faydası dokunur
kimisinin de hem kendine
hem de topluma zararı dokunur
2. "İYİ KÖTÜ"(ŞİİRİ):
Şiirde: "Kimi ise mum gibi erir", "Kiminin ömrü, kendi
alevini taşıyamayan bir mumun intiharıdır." Niçin? "Gibi"
edatını atarak mumu bir nesne olmaktan çıkarıp "intihar"
eylemiyle birleştirirsek bu, “Teşhis (Kişileştirme) sanatını daha trajik
ve derin bir hale getirir. Zıtlıkları (Tezat) daha keskin ve felsefi bir zemine
oturtulursa:
"Kimi bakışıyla kör eder dünyayı / Kimi sağır bir çığlık gibi duyar
hayatı. / Zaman, kimine pamuktan bir yorgan / Kimine demirden bir gömlek
biçer."
Edebî Sanatlardan: Zamanın terziye benzetilmesi Teşbih (Benzetme); ayrıca pamuk-demir (Tezat-Zıtlık)
oluşturduğundan (Kapalı İstiâre) ve Tezat Sanatı yapılıyor.
BU KALP SANA FEDA OLSUN
coşkun
seller gibi
savrulmuş yeller gibi
akıyor, sarkıyorsun
rüya mısın nesin sen ?
bir akıl almaz furya mı ?
yatıyorsun, tartıyorsun
bütün sınırları zorluyorsun
ne kırılıyorsun
ne çatlıyorsun
sadece renk kattığın yetmiyor
abartıyorsun da abartıyorsun
gönül sultanısın sen
sevinçlerin en berrak anı
hareketlendiriyorsun damardaki kanı
meramı yüksek sesle anlatıyorsun
helal olsun sana helal olsun
bu kalp sana feda olsun
türev misin ?
integral mı ?
bir artıyor, bir eksiliyorsun
en iyisi mi limitini alayım
bu hasret bir son bulsun
3. "BU KALP SANA FEDA OLSUN" (ŞİİRİ): "Türev misin? / İntegrâl
mı? / limitini alayım" sözlerini biraz açacak olursak:
"Hasretinin türeviyle eksiliyorum her an / Topla beni aşkın integralinde, sonsuzlukta birleşelim / Limitim sensin; senden ötesi yokluk..."
Bu şiirde şairenin, mısrayı daha de belirgin, etkili hale getirmek için baş
vurduğu bir yöntem olarak gözüküyor.
Matematik terimlerini sadece isim olarak değil, onların "azaltma" (türev) ve "biriktirme/toplama" (integral) işlevlerini kullanarak, Tenasüp sanatını yapılarak mısra daha da güçlendiriliyor.
Bu şiirde: Matematiksel terimleri duygusal sonuçlara bağlanıyor.
Yani: Hasretinin türevini aldım, hep sen çıkıyorsun / Sevdanın integralini
kurdum, sonsuzluğa akıyorsun. / Limitim sen olduğunda bütün belirsizlikler
çözülür / Bu kalp, senin denklemlerinde feda olsun." Diyerek “Aşk”
matematik kuralları ve terimleriyle izaha çalışılıyor. Teşbih, Mecaz, Teşhis ve
Benzetme Sanatlarına yer veriliyor.
BUKALEMUN
DEĞİLDİR KALBİM
Goncalar
Gül olmadan solsa da
Bukalemun değildir kalbim
Gamlı günleri
Ritimsiz mevsimin
İnim inim inlerken
Ben ne söyleyim
Umudun kördüğüm olduğu
Yerdeyim
Hülasa çekilmez hayat gibiyim
Körpe kuzular ölmesin
Kimsede boynu bükük
Eve dönmesin
Rabbimden budur dileğim
4. "BUKALEMUN DEĞİLDİR KALBİM" (ŞİİRİ):
"Umudun kördüğüm olduğu / Yerdeyim"
Şiirinde Şaire: "Umudun kördüğümünde bir İskender kılıcı bekliyorum ya kessin atsın bu sancıyı ya da çözsün ruhumu." Demeye getiriyor.
Neden? Burada Telmih (Hatırlatma) sanatı kullanıldığın görüyoruz. Büyük İskender'in kördüğümü kılıçla kesme hikâyesine atıfta bulunup, hatırlatılarak, çaresizliğin boyutunu tarihî bir efsaneyle güçlendirmeye çalıştık.
Sadakati doğadaki renk değişimiyle kıyaslarsak: "Mevsimler ritmini
kaybetse de / Kalbim renk değiştirmez, bukalemun değildir. / Umudun
kördüğümünde bir sabır bekçisiyim / Ben, yıkılmaya yüz tutmuş ama mağrur bir
sarayım."
SUSTU
GECE YARISI
sustu gece yarısı
eşek arısı, yaprağın sarısı sustu
yetmedi gökteki yıldızlar
yerdeki kuduzlar sustu
artık saklamamıza gerek yok
ateş şalvara düştü
çalan, çırpanlardan
suç üstü yakalananlar var
kadına şiddetten
içerde tıkılanlar
pişmanlık yasasından yararlanmak için
teslim olanlar
bakıyorum da
çöpler toplanmaya başladı
grev sona erdi herhalde
ne güzel
emekçilerin hiç olsun yüzleri
biraz güldü
5. "SUSTU GECE YARISI" (ŞİİRİ):
"Ateş şalvara düştü.", "Gecenin gömleği tutuştu, yıldızlar
kül oldu döküldü yere."
Neden? "Ateş şalvara düştü" bir deyimdir ve anlamı sınırlıdır; ancak “Gecenin gömleğinin tutuşması" hem Kişileştirme hem de İstiâredir. Yıldızların kül olup dökülmesi ise imgeyi daha şiirsel kılar.
Şairenin şiirlerinde: "Gibi, kadar, sanki" gibi kelimeleri mümkün olduğunca azaltmaya çalışın. Benzetme yaptığınız şeyi doğrudan o nesneymiş gibi anlatmak (Örnek: "Gözlerin denizdir" yerine "Gözlerinin dalgasında boğuluyorum" demek) okuyucunun hayal gücünü daha çok tetikleyeceğini düşünüyorum.
"Susmak" eylemini doğanın bir teslimiyeti gibi düşünürsek: "Gecenin nabzı
durdu, sustu eşek arısı / Yaprak sararıp kendi sessizliğine gömüldü. / Gökteki
yıldızlar sönük birer tanık artık / Yer ise kuduz korkuların sustuğu bir
mahşer."
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Gecenin nabzı (Teşhis), yıldızların tanık olması (İntak/Teşhis) ile atmosferi ağırlaştırdık. Benzetme (Teşbih) Yer ise kuduz korkuların sustuğu bir mahşer." kuduz korkuların “İstiâre” Korkuların susması “Teşhis, intak, istâre” sanatlarının birlikkte kullanıldığını söylemek mümkündür.
BEN SANA BİTİĞİM
çiçeğim
böceğim
vaz geçemeyeceğim
ben sana düşkünüm
sen değil misin?
barınağım
meskenim
tek yelkenim
ben sana bitiğim
sen değil misin?
akasyam
manolyam
en güzel sobam
ben sana vurgunum
sen değil misin?
6. BEN SANA BİTİĞİM
Hitapları (Nida, Seslenme) daha derin metaforlarla ilerleyerek sözü süsleyecek
olursak… Şiirdeki Mısra: "Saksıda çiçeğim değil, kökümsün / Tek
yelkenim değil, fırtınamsın. / Sen damarlarımda dolaşan o eski yangın / Ben ise
senin küllerine vurgunum."
Bu Şiirdeki Edebî Sanatlara Bakacak Olursak: “Çiçek- Böçek-Düşkünlük;
Barınak- Mesken; Kül- Yangın; Yelken Olmak; Akasya-Manolya; En güzel Soba” Tenâsüp (Mürat-i Nazır)
Sanatı; Sevgilinin Çiçeğe, Böceğe; Barınak,
Mesken, Yelken, Akasya, Manolya ve Güzel bir Sobaya Benzetilmektedir. Ayrıca burada Kimi zaman Benzeyen Kimi zaman da Benzetilen Söylenmediği için Kapalı ve Açık İstiare bulunmaktadır. Bu Sözler arasında başkaca Leff ü Neşr Sanatına da yer verilmiştir. Sevgili "Kök"e benzetilerek âşığa dayanak olmuştur. Sevgilinin “Kök” olarak düşünülmesi ise Güzel Benzetme(Teşbih-i Belig) olarak düşünülmüştür.
YAŞAMAK OLDİ ÖLÜM
oy
dağlarum dağlarum
sayı kurar ağlarum
sensuzluğun teline
vurdukça sabahlarum
derenun kenarına
atladum taştan taşa
nerden bilurdum yarum
hicran gelecek başa
bakamam çayırlara
dilum tutulur dilum
sen gideli buradan
yaşamak oldi ölüm
6. YAŞAMAK OLDİ ÖLÜM
Şair bu Şiirinde: Karadeniz havasını koruyarak hüznü doğayla birleştiriyor. Böylece: "Dağlar duman bağladı, yüreğim duman / Sayamadım dertlerimi, ağladı zaman. / Sen gittin ya; artık nefes almak / Ceset taşımak gibi bir yük omuzlarımda." Olup öylece kalıverdi…
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Zamanın ağlaması (Teşhis, İntak), nefes almanın ceset taşıması: Benzetme (Teşbih). "Dağlar duman; yüreğim duman” Tecâhül i Ârif (Bilip de Bilmemezlikten Gelme Sanatı) Şaire çok iyi bildiği bir şeyi, hiç bilmiyormuş gibi (Dağlar duman bağladı, yüreğim duman / Sayamadım dertlerimi, ağladı zaman.) anlatarak Tecâhül i Ârif Sanatı yapıyor; çünü şair çok tabii olan dağların başının duman olabileceği halini, sevgilinin oradan gidişine bağlamış olayı… “Sensuzluğun teline vurdukça sabahlarum” Bu söz de ise Benzetme(Teşbih) ve İstiâre var.
BEN SENİ ELLERİN OLASIN DİYE SEVMEDİM
Ben
seni
Ellerin olasın diye sevmedim
Sen yoksun ya
Bir kez bile kahkaha atıp
Gülmedim
Hasretinin bu denli
Beni yakıp kavuracağını
İnan ki bilemedim
Şimdi aval aval bakan
Bir imgeyim
Bir şekilde de
Kendime gelemedim
7. BEN SENİ ELLERİN OLASIN DİYE SEVMEDİM
"İmge" kavramını daha görsel bir hale getirecek olursak: "Hasretin içimde sahipsiz bir yangın, / Dokunduğum her anıyı kül ediyor. / Ben şimdi aynalarda kendine yabancı bir gölge / Kendi hikâyesinden kovulmuş bir imgeyim."
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Kovulmuş imge sözünde: Kişileştirme/İstiâre Sanatları; “Ben, sen, Ellerin; sevmek: kahkaha atmak; gülememek: hasretlik, yakıp kavrulma; aval aval bakan bir imge; kendine gelememek” sözleri arasında Tenasüp Sanatı; “Kahkaha atmak, gülememek” sözleri arasında Tezat Sanatı; kullanılmıştır.
BU KADAR KOLAY MIYDI AYRILMAK BENDEN?
Seslensem
Duyar mısın sesimi?
Hayal edip o güzelim yılları
Beni yüreğine
Yeniden koyar mısın?
Bir seslendim
Misline boyun büktüm neden?
Söyle izansız söyle
Bu kadar kolay mıydı ayrılmak benden?
Bilemedim
Bilemedim
Ölmedim ama
Kendimede gelemedim
8. BU KADAR KOLAY MIYDI AYRILMAK BENDEN?
Soru sorma (İstifham) sanatını "izansız" sözcüğüyle ilerleyerek mısraı geliştirirsek: "Sesim boşlukta bir yankı, duyar mısın? / Zamanın tozlu rafından beni çıkarır mısın? / Söyle ey vicdanın dilsiz tarafı: / Bir ömrü tek bir 'elveda'ya sığdırmak / Bu kadar kolay mıydı?"
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Soru sorma (İstifham) sanatı olduğunu şiirin
başın itibaren: “Seslensem
duyar mısın sesimi?; Beni yüreğine yeniden koyar mısın?; Misline boyun büktüm
neden?; Bu kadar kolay mıydı ayrılmak benden?; Bilemedim bilemedim,
ölmedim; ama kendime de gelemedim…”
istifham (Soru Sorma Sanatı” nın kullanılmış olduğunu görüyoruz. Ayrıca şu
kelimeler arasında Tenasüp sanatının kullanıldığını da görüyoruz: “Seslenmek,
duymak, hayal etmek, güzelim yıllar, izansız, kendine gelememek…”
“Güzelim yılları hayal etmek, yeniden yüreğine koymak, misline boyun bükmek” sözleri arasında Leff ü Neşr Sanatı bulunmaktadır. “Yüreğine Koymak” sözünde de: “Mecaz ı Mürsel Sanatı” kullanılmıştır.
HAYAT İŞTE
Hayat
işte
Biri geçmişine bakıyor
Diğeri geleceğine
Gerçek olan bir şey varki
İkiside yürek yakıyor
Sen bakma öyle her şeye
Hüzüne
Neşeye bakma
Kafanada takma
Sana duydukların yeter
9. HAYAT İŞTE
Şaire Bu Şiirinde: “Hüzün ve neşeyi birer misafir gibi görelim.” Dedikten sonra
"Hayat, biri geçmişe, diğeri geleceğe bakan / İki yüzlü bir aynadır; her ikisi de can yakar. / Hüzne de neşeye de aynı sofrayı kur / Gelip geçicidir bunların hepsi, ruhunu onlarla boş yere yorma." Demektedir…
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: “Geçmiş-Gelecek”, “Hüzün-Neşe” sözleri arasında Tezat Sanatının kullanıldığını görüyoruz. Geçmiş ve geleceğin yürek yakması Mürsel Mecaz; Hayatın aynaya benzetilmesi: Güzel Benzetme (Teşbih-i Belig); “ Hayat, geçmiş, bakmak, gelecek, gerçek, yürek yakmak, hüzün, neşe; kafaya takmak; duydukların” Sözlerinde de Tenasüp Sanatına yer verilmiştir..
SEN
Sen
ruhumun cananısın
Ebediyen ıslatamam seni
Hasret yağmurlarıyla
Düşlediğim gözlerin
Bırak bende kalsın
acıtma canımı
Ayrılık şarkılarıyla
10. SEN
Şaire Bu Şiirinde: Ruhun cananı olma halini ebediyete bağlıyor… "Sen ruhumun bitmeyen
mevsimisin / Islatamaz seni hasretin kurak yağmurları. / Gözlerin bende kalan
son kutsal emanet / Acıtma canımı ayrılığın keskin bıçağıyla." diyerek
meramını anlatmış…
SAKIN GEÇ KALMA
11. SAKIN GEÇ KALMA
Şaire Bu Şiirinde: Mücadeleyi daha epik (destansı) bir dille kurgulamak istemiş. "Her şafak, küllerinden doğan bir simurktur / Sakın pes edip kanatlarını kırma. / Tuzaklar, senin adımlarınla büyür / Geç kalma; kendi kaderinin yarışçısı ol!"
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Şafağın simurka Benzetilmesi (Teşbih, ‘Telmih
“Hatırlatma” /Mitolojik bir olay’) hatırlatılıyor. “Her gün, ümittir, her başlangıç, yeni
bir diriliş, kayış atmaktan sakınma, didinip çalışma, başına gelecekler, alışmak,
tuzakların kuruması, geç kalmak, onlarla yarışmak” Sözleri arasında Tenasüp
Sanatı var!..
“Kayış atmak” Mecaz ı Mürsel; “geç kalmak, yarışmak” Sözleri arasında Tezat Sanatı, “Didinme, çalışma, kayış atma, yarışma, geç kalma” sözleri arasında da “Leff ü Neşr” sanatının kullanıldığını görüyoruz.
SEN NE İMİŞSİN
12. SEN NE İMİŞSİN
Şaire Bu Şiirinde: İnsanın aynadaki yansımasını paradokslarla veremeye çalışıyor. "Ağladığın deniz kadar hüzünlüsün / Güldüğün güneş kadar parlak. / Sevildiğin gökyüzü kadar hür / Sen, kendinin hem mahkûmu hem gardiyanısın."
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: “Ağlamak-Gülmek”;
“Hüzün- Neşe” sözcükleri arsında Tezat Sanatının kullanıldığını
görüyoruz. “Ağlamak-Gülmek”; “Hüzün- Neşe” Leff Ü Neşr Sanatı;
“Ağlamak-gülmek; hüzün- neşe, gülmek,
neşe, güç, ölçü, umut, mutluluk” Tenasüp Sanatı kullanılmıştır.
AŞK TENASÜPTÜR
Kimine göre
Yaprak sarmasıdır aşk
Kimine göre
Biber dolma
Kıtlama çay
Diyenler de var
Ayvayı yiyenler de
Kim ne derse desin
Aşk tenasüptür
Aşksız yaşanmaz mı ?
Bak yaşıyoruz işte
Bu bir gelişme
Bu bir karşılıksız sevişme
Sakın sözümü kesme
Öyle yel gibi de esme
Bir gün biter her şey
Biter aheste aheste
Her yokuşun bir inişi vardır
Her güneşin bir batışı
Her nehirinse bir akışı
Bir bitiremedik şu kara kışı
İtiş kalkışı bitiremedik
Tanıdık da göreceğiz er geç
Tanımadık da
Ama bitmeyecek bu kalp atışı
Kara gözlerinin
Bakışı bitmeyecek
13. AŞK TENASÜPTÜR
Şaire Bu Şiirinde: Yemek metaforlarını "lezzet" ve "acı" üzerinden bağlamaya çalışıyor. "Kimi aşkı bir ziyafet sanır, kimi kuru bir ekmek / Oysa aşk, ruhun tenle yaptığı o eşsiz tenasüptür. / Yel gibi esip geçme kalbimden / Aheste aheste işle iliklerime, kışı bahara döndür." diyerek diyeceklerini sonlandırıyor.
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: Şaire burada “Aşk”
ı yaprak sarmasına, biber dolmasına, kıtlama Çaya benzettikten sonra kimine
göre de “ayvayı yiyen birine
Benzetme (Teşbih) yaptıktan sonra “Aşk” Tenâsüp’tür diyerek Güzel Benzetme (Teşbih) yapıyor. “Aşksız yaşanmaz mı?” İstifham Sanatı; “yokuş- bir iniş; güneş- batış”; “er geç”
sözleri arasında Tezat Sanatı; “nehir
akışı
kara kışı” sözleri arasında Leff ü Neşr Sanatı; “Yaprak Sarması, Biber dolma, Kıtlama çay, Ayvayı
yiyenler, Aşk tenasüptür, karşılıksız sevişme, söz kesmek, yel gibi esmek; yokuşun, inişi; güneş- batış; nehir, akış; kara kış, itiş
kalkış; er, geç; kalp atışı; kara gözler, bakış” Sözleri arasında Tenâsüp…
vb. sanatlarının olduğunu görmekteyiz…
SAKIN KÖTÜ SÖZ SÖYLEME BANA
14. SAKIN KÖTÜ SÖZ SÖYLEME BANA
Şaire Bu Şiirinde: "Kafayı bulmak" ve "tren" imgelerini güçlendirmeğe çalmıştır. "Ayrılığın raylarında son treni kaçırsam da / Sana çıkan yolları yayan arşınlarım. / Bana kötü söz söyleme; ben senin yokluğunda bile / Aşkının şarabıyla sarhoş gezerim." diyerek meramını anlatmıştır.
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: “Tireni Kaçırmak-Yayan Yürümek” “Kaçmak-Durmak”, “Ak Kara” sözleri arasında Tezat Sanatı; “ayrılığın yüzün”, “ treni kaçırmak” sözleri arasında: Mecaz ı Mürsel Sanatı; “Kötü söz söylemek, ölmek, treni kaçırmak, yayan yürümek, tuz basmak, savuşturmak, şevkin kaçması, sözünde durmak, karışmak, akıl, karamak, eksikler, görmek, açılsam saçılsam da attığını on ikiden vurmak, ayrılığın yüzünü göstermek içmeden kafayı bulurum” Sözleri arasında da Tenasüp Sanatı bulunmaktadır.
SENSİZ OLMAZ
günüme
gün kattın
yattın gönlüm de yattın
sana eksik olmaz
sana kesik yakışmaz
beni hoplattın
beni yerimden fırlattın
sen kısıtlı anlarımın yelkeni
sen hayatımın bülteni
varlığın beni yormaz
varlığın beni senden alıkoymaz
sen lezzetimsin benim
sen dirayetim
sensiz bu kalbe
hiç bir kuş konmaz
yani ne demek istediğimi anla
sensiz olmaz güzelim
sensiz olmaz
15. SENSİZ OLMAZ
Şaire Bu Şiirinde: "Kalbin kuş konmayan hali üzerinden ıssızlığı konu ediniliyor. "Gönlümün
göğünde senin adın yankılanır / Sen yoksan bu kalbe bir serçe bile uğramaz. /
Sen hayatımın en kalabalık cümlesisin / Sensiz her kelime eksik, her mânâ yetim
kalır." diyerek meramını anlatmak istemektedir.
BİRİ VAR
Sen bu geceleri böyle
İçip içip sızmazdın
Öfkeni içinde saklar
Kimseyede kızmazdın
Seni bu hallere koyan
Ayan beyan biri var
Biri var senden uzak
Sana tuzak kuran biri var
Anlamıyor derdinden
Seni hiç sallamıyor
Yanar döner
Mum gibi söner biri var
Vefa bilmez
Umursamaz
Bağnaz mı bağnaz
Laftan anlamaz
Yer yer doymaz biri var
16. BİRİ VAR
Şaire Bu Şiirinde: "Tuzak" ve "Mum" imgelerini birleştirsek: "Seni
karanlığa davet eden bir gölge var / Mum gibi eriten, vefa bilmez bir rüzgâr. /
Yanar döner bir oyunun içinde kalmışsın / Seni hiç anlamayan, ruhunu sallamayan
biri var." diyerek duygularını ifade etmektedir.
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: “Öfke-Kızmamak; “Yanmak-Sönmek” “Vefa Umursamamak” sözleri arasında Tezat; geceler, içip sızma, öfke, içte saklama, kızmamak, ayan beyan, uzak, tuzak, anlamak, dert, yanar döner, mum, sönmek, vefa, umursamak, laf anlamak, yer yer doymak” sözlerinde Tenâsüp Sanatı kullanılıyor.
ŞİMDİ SENLE OLMAK VARDI
şimdi senle olmak vardı
yağmur yağarken
bir elimle şemsiyeyi tutmak
ötekiyle beline sarılmak gibi
sen yoksun ya
mesafeler uzadı
ben öksüz kaldım
benliğim öksüz kaldı
bir uykusuzluk ki
gecelerime
dadandı
meğer ne çok sevmişim seni
saçını, başını
gözünü, kaşını
kokunu, konuşmanı özlemişim
şimdi sensizlik içimde
bir kor, bir alev gibi
bir görsen, bir bilsen
hem de nasıl yakıyor
17. ŞİMDİ SENLE OLMAK VARDI
Şaire Bu Şiirinde: Şemsiye ve yağmur imgesini daha dokunaklı kullanarak: "Yağmur altında iki kişilik bir yalnızlıktı hayalim / Şemsiyen bendim, sığınağın kollarım. / Şimdi yokluğun içimde bir kor, bir alev / Saçlarının kokusunu rüzgârdan dileniyorum." Diyerek şiirini okuyucuya sunuyor.
Bu Şiirde Edebî Sanatlardan: geceler, uykusuzluk, uzak mesafeler, yağmur, şemsiye, yağmak; saç, baş, göz, kaş; koku, konuşma, özlem, öksüz benlik; kor, alev, yanmak sözleri arasında Leff ü Neşr Sanatı; aynı kelimeler arasında Tenâsüp Sanatı; Öksüz benlik, uykusuzluğun geceye dadanması; Sensizliğin kor, alev gibi yakması sözlerinde Mecaz Sanatlarının kullanıldığını görüyoruz.
KAYNAKLAR:
1)
Türk Edebiyatında Edebî Sanatlar; Abdullah Çağrı
ELGÜ, Baskı ve Dizgi: Laçin Lmt.Tiş Talas Cd. Üzüm Ap Kat.1.No:2, Tel: 0352 222
19 40, İsteme Adresi: Laçin Baskı
Dağıtım 0352 222 19 40
2)
Türk
Edebiyatında Söz Sanatları ve İmlâ Noktalama, Abdullah Çağrı ELGÜN; İSBN: 975-7649-20-0, Sayfa Sayısı: 166,
Ebatı: 9x18; Baskı: İstanbul,1988
3)
https://www.turkedebiyati.org/İstiâre-egretileme/
4) İsmail
GÜLEÇ/ Karabük Türkoloji Dergisi Cilt/Sayı: II//ISSN 2667-7253//e-ISSN
2687-3885
5) https://islamansiklopedisi.org.tr/leff-u-nesr
6)
Klasik Türk Edebiyatında Şehrengizler ve
Câmiî’nin Manisa Şehrengizi
8) https://www.bilgenc.com/leff-u-nesir-nedir/
9) https://yandex.com.tr/yaozet/education/leff-u-nesr-edebi-sanati-id10-nzVbyB1n
10)https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1482128#:~:text=Leff%20%C3%BC%20ne%C5%9Fr%2C%20birden%20fazla%20s%C3%B6z%20s%C3%B6yledikten%20sonra%2C%20aralar%C4%B1nda%2C,ilgiyi%20a%C3%A7%C4%B1k%C3%A7a%20belirtmeksizin%20s%C3%B6yleme%20sanat%C4%B1d%C4%B1r.